İçindekiler
- Nginx kurulumu için gereksinimler
- Ubuntu Nginx kurulumu için sistemi hazırlama
- UFW üzerinden gerekli portları açma
- Server block ile site yapılandırması
- HTTPS için SSL kurulumu
- Log dosyaları, temel güvenlik ve bakım
- Yaygın kurulum hataları ve çözümleri
- 80 veya 443 portu çalışmıyor
- 403 Forbidden hatası
- 404 Not Found hatası
- Sertifika alınamıyor
- Varsayılan Nginx sayfası görünüyor
- Kısa kontrol listesi
Ubuntu Nginx kurulumu, bir VPS veya fiziksel sunucu üzerinde web sitesi yayınlamak için atılan temel adımlardan biridir. Nginx, statik dosya sunumu, ters proxy, yük dengeleme ve TLS sonlandırma gibi görevlerde sık kullanılan hafif bir web sunucusudur. Bu rehberde Ubuntu sunucunuzu hazırlamayı, Nginx paketini kurmayı, gerekli portları açmayı, alan adınıza özel server block oluşturmayı ve HTTPS yapılandırmasını uygulamalı olarak göreceksiniz.
Komutlar root yetkisi gerektirir. Sunucuya root kullanıcısıyla bağlı değilseniz komutların başına sudo eklemeniz gerekir. SSH bağlantısı hakkında temel bilgiye ihtiyacınız varsa SSH nasıl bağlanılır rehberinden yararlanabilirsiniz. Kendi Ubuntu sunucusunu yönetmek isteyen kullanıcılar için sanal sunucu tarafında root erişimi, Ubuntu işletim sistemi seçenekleri, NVMe SSD depolama ve 1 Gbps veya 10 Gbps bağlantı seçenekleri gibi teknik başlıklar önem taşır.
Nginx kurulumu için gereksinimler
Kuruluma başlamadan önce sunucunuzda çalışan bir Ubuntu Server, SSH erişimi, yönetici yetkisine sahip kullanıcı ve alan adı kullanacaksanız doğru DNS kayıtları bulunmalıdır. Alan adınızı aynı sunucuya yönlendirmeden HTTPS sertifikası almak veya gerçek ziyaretçi trafiğini karşılamak mümkün olmaz. A kaydı, alan adınızı sunucunuzun IPv4 adresine; AAAA kaydı ise IPv6 adresine yönlendirir.
Minimum kaynak ihtiyacı sitenin türüne göre değişir. Basit statik bir site çok az CPU ve RAM ile çalışabilirken, PHP-FPM, veritabanı, yoğun trafik veya görsel işleme yapan uygulamalar daha fazla kaynak ister. Nginx tek başına veritabanı sunucusu değildir; WordPress, Laravel veya özel bir PHP uygulaması yayınlayacaksanız ayrıca PHP-FPM ve çoğu senaryoda MariaDB, MySQL ya da PostgreSQL gerekir.
İlk kurulumda önce tek bir test sayfası yayınlayın. Statik HTML başarıyla çalışıyorsa sonraki aşamada PHP, veritabanı, önbellek ve uygulama dağıtım adımlarına geçmek hata ayıklamayı kolaylaştırır.
| Yöntem | Ne zaman tercih edilir? | Not |
|---|---|---|
| Ubuntu deposu | Kararlı ve sade kurulum istediğinizde | apt install nginx ile hızlı kurulur, servis ve UFW profilleri hazır gelir. |
| Nginx resmi deposu | Daha güncel ana sürüm veya belirli Nginx paketleri gerektiğinde | İmza anahtarı ve depo tanımı ayrıca eklenir. |
| Kaynak koddan derleme | Özel modül veya derleme bayrağı gerektiğinde | Bakım yükü fazladır, çoğu web sitesi için gerekmez. |
Ubuntu Nginx kurulumu için sistemi hazırlama
Ubuntu Nginx kurulumu öncesinde paket listesini yenileyin ve mevcut paketleri güncelleyin. Bu adım, güvenlik yamalarının alınmasını ve bağımlılıkların doğru çözülmesini sağlar.
sudo apt update
sudo apt upgrade -y
Ardından Nginx paketini kurun. Ubuntu dokümantasyonunda temel kurulum için apt install nginx komutu kullanılır; bu yöntem yeni başlayanlar ve standart web sunucusu kurulumları için yeterlidir. Nginx'in resmi dokümantasyonu ise Ubuntu paketleri dışında resmi Nginx deposu üzerinden kurulum seçeneklerini de açıklar.
sudo apt install nginx -y
Kurulum tamamlandığında Nginx servisi çoğu Ubuntu kurulumunda otomatik başlar. Servisin durumunu kontrol edin:
systemctl status nginx
Çıktıda active (running) görüyorsanız Nginx çalışıyordur. Daha kısa bir kontrol için şu komutları da kullanabilirsiniz:
nginx -v
curl -I http://localhost
curl çıktısında HTTP/1.1 200 OK benzeri bir yanıt almanız, yerel makineden Nginx'e erişilebildiğini gösterir. Dışarıdan erişim için güvenlik duvarı ve ağ tarafında 80 numaralı portun açık olması gerekir.
UFW üzerinden gerekli portları açma
Ubuntu sunucularda UFW, iptables veya nftables kurallarını daha okunabilir komutlarla yönetmenizi sağlar. Nginx paketi kurulduğunda UFW uygulama profilleri de oluşur. Önce mevcut profilleri listeleyin:
sudo ufw app list
Genellikle Nginx HTTP, Nginx HTTPS ve Nginx Full profillerini görürsünüz. Sadece HTTP için 80, sadece HTTPS için 443, ikisi birlikte için Nginx Full kullanılır. SSH bağlantınız kopmasın diye önce OpenSSH kuralını ekleyin:
sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw enable
sudo ufw status verbose
UFW'yi etkinleştirmeden önce SSH portunu açmazsanız oturumunuz devam etse bile yeni SSH bağlantısı kuramayabilirsiniz. SSH portunu değiştirdiyseniz OpenSSH profili yerine kullandığınız portu ayrıca açın.
Sunucu sağlayıcınızın ayrıca panel tabanlı güvenlik duvarı varsa 80 ve 443 portlarını orada da açmanız gerekebilir. İşletim sistemi içinde izin verilen bir port, dış ağ güvenlik kuralında kapalıysa yine erişilemez.
Server block ile site yapılandırması
Nginx, her site için ayrı yapılandırma bloğu kullanır. Ubuntu paket yapısında bu dosyalar çoğunlukla /etc/nginx/sites-available/ altında tutulur ve etkinleştirmek için /etc/nginx/sites-enabled/ dizinine sembolik bağlantı verilir. Bu yaklaşım, birden fazla siteyi aynı sunucuda düzenli biçimde yönetmenizi sağlar.
Örnek alan adı olarak ornek.com kullanalım. Kendi alan adınızla değiştirin. DNS tarafında A kaydının sunucu IP adresinizi gösterdiğinden emin olun. DNS adımlarına yabancıysanız DNS kaydı nasıl yapılır rehberi bu aşamada yardımcı olur.
- Site dizinini oluşturun.
- Test amaçlı bir
index.htmldosyası ekleyin. - Nginx server block dosyasını yazın.
- Yapılandırmayı test edip servisi yeniden yükleyin.
sudo mkdir -p /var/www/ornek.com/html
sudo chown -R $USER:$USER /var/www/ornek.com/html
sudo chmod -R 755 /var/www/ornek.com
cat <<'EOF' > /var/www/ornek.com/html/index.html
<!doctype html>
<html lang="tr">
<head>
<meta charset="utf-8">
<title>Nginx çalışıyor</title>
</head>
<body>
<h1>Nginx site yayında</h1>
</body>
</html>
EOF
Şimdi server block dosyasını oluşturun:
sudo nano /etc/nginx/sites-available/ornek.com
Dosyaya şu yapılandırmayı ekleyin:
server {
listen 80;
listen [::]:80;
server_name ornek.com www.ornek.com;
root /var/www/ornek.com/html;
index index.html index.htm;
access_log /var/log/nginx/ornek.com.access.log;
error_log /var/log/nginx/ornek.com.error.log;
location / {
try_files $uri $uri/ =404;
}
}
Etkinleştirme ve test:
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/ornek.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
nginx -t komutu syntax is ok ve test is successful benzeri bir çıktı verirse yapılandırma geçerlidir. Tarayıcıdan alan adınızı açtığınızda test sayfasını görmeniz gerekir. Varsayılan Nginx sayfası geliyorsa server_name, sembolik bağlantı ve DNS kaydını yeniden kontrol edin.
HTTPS için SSL kurulumu
Ubuntu Nginx kurulumu tamamlandıktan sonra üretim ortamında siteyi HTTPS ile yayınlamak gerekir. HTTPS, tarayıcı ile sunucu arasındaki trafiği TLS ile şifreler. Sertifika için Certbot ve Let's Encrypt sık kullanılan bir seçenektir. Ubuntu'nun TLS sertifikası belgelerinde Certbot'un snap üzerinden kurulumu ve Nginx eklentisiyle otomatik yapılandırma yöntemi anlatılır.
Önce snap altyapısını ve Certbot'u hazırlayın:
sudo snap install core
sudo snap refresh core
sudo snap install --classic certbot
sudo ln -s /snap/bin/certbot /usr/bin/certbot
Ardından alan adınız için sertifika alın:
sudo certbot --nginx -d ornek.com -d www.ornek.com
Certbot, Nginx yapılandırmasını okuyarak ilgili server block içine TLS ayarlarını ekler ve servisi yeniden yükler. İşlem sonunda otomatik yenileme zamanlayıcısı da kurulur. Yenilemenin çalışıp çalışmadığını güvenli şekilde test etmek için:
sudo certbot renew --dry-run
Alan adınız DNS'te sunucuya yönlenmemişse, 80 portu kapalıysa veya aynı alan adına ait hatalı bir server block varsa sertifika alma işlemi başarısız olur. Ücretli veya farklı doğrulama türleri sunan sertifikalar için SSL sertifikaları sayfasındaki seçenekleri ayrıca inceleyebilirsiniz.
Log dosyaları, temel güvenlik ve bakım
Nginx sorunlarını anlamanın en doğru yolu log dosyalarını okumaktır. Genel erişim ve hata kayıtları şu dosyalarda bulunur:
sudo tail -f /var/log/nginx/access.log
sudo tail -f /var/log/nginx/error.log
Bu rehberde siteye özel log dosyası tanımladığımız için alan adı bazında da takip yapabilirsiniz:
sudo tail -f /var/log/nginx/ornek.com.access.log
sudo tail -f /var/log/nginx/ornek.com.error.log
Temel güvenlik için root ile günlük işlem yapmamak, SSH anahtarı kullanmak, gereksiz portları kapatmak, paketleri düzenli güncellemek ve sadece ihtiyaç duyduğunuz servisleri çalıştırmak gerekir. Sunucuda PHP-FPM kullanacaksanız her site için ayrı kullanıcı, doğru dosya izinleri ve güncel PHP sürümü ek güvenlik sağlar. Daha geniş bir kontrol listesi için sunucu güvenliği nasıl sağlanır rehberine bakabilirsiniz.
Nginx üzerinde yapılandırma değişikliği yaptığınızda doğrudan yeniden başlatmak yerine önce test çalıştırın. reload, geçerli yapılandırmayı kesinti yaratmadan yeniden yüklemeye çalışır; restart ise servisi tamamen durdurup başlatır.
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
Yaygın kurulum hataları ve çözümleri
Ubuntu Nginx kurulumu sırasında hataların çoğu port, DNS, dosya yolu veya yapılandırma sözdizimi kaynaklıdır. Aşağıdaki kontroller hızlı teşhis sağlar.
80 veya 443 portu çalışmıyor
Önce Nginx'in dinlediği portları kontrol edin:
sudo ss -tulpn | grep nginx
Port görünmüyorsa servis çalışmıyor olabilir. systemctl status nginx ve journalctl -u nginx komutlarıyla hatayı okuyun. Port başka bir servis tarafından kullanılıyorsa Nginx başlayamaz.
403 Forbidden hatası
Bu hata çoğunlukla dosya izinleri, yanlış root dizini veya eksik index dosyası nedeniyle oluşur. Site dizininin okunabilir olduğundan ve index.html dosyasının gerçekten bulunduğundan emin olun.
ls -la /var/www/ornek.com/html
404 Not Found hatası
try_files kuralı istenen dosyayı bulamadığında 404 döner. Statik dosya yollarını, uygulama yönlendirme kurallarını ve root tanımını kontrol edin. PHP tabanlı uygulamalarda 404 hatası bazen uygulamanın kendi rota yapısından da kaynaklanır.
Sertifika alınamıyor
Certbot HTTP doğrulaması yaparken alan adınıza dışarıdan 80 portu üzerinden erişebilmelidir. DNS kaydı yeni değiştiyse yayılma süresini bekleyin, UFW ve panel güvenlik duvarını kontrol edin, ardından tekrar deneyin.
Varsayılan Nginx sayfası görünüyor
Bu durumda alan adınız özel server block yerine varsayılan siteye düşüyor olabilir. server_name alanını, sembolik bağlantıyı ve etkin dosyaları kontrol edin. Gerekirse varsayılan site bağlantısını kaldırabilirsiniz:
sudo rm /etc/nginx/sites-enabled/default
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
Kısa kontrol listesi
Ubuntu Nginx kurulumu için temel akış nettir: sistemi güncelleyin, Nginx'i kurun, servisi test edin, UFW üzerinde 80 ve 443 portlarını açın, alan adınız için server block oluşturun ve HTTPS sertifikasını ekleyin. Her değişiklikten sonra nginx -t çalıştırmak, küçük sözdizimi hatalarının siteyi etkilemesini önler.
Daha sonra ihtiyaca göre PHP-FPM, veritabanı, önbellek, reverse proxy veya yedekleme yapılandırmasına geçebilirsiniz. Nginx'i bir uygulama sunucusunun önünde ters proxy olarak kullanacaksanız Nginx reverse proxy rehberi bir sonraki adım için uygun başlangıçtır.
Resmi belgelerden yararlanmak isterseniz Ubuntu'nun Nginx kurulum rehberi, Nginx yapılandırma dokümanı, TLS sertifikası dokümanı ve Nginx resmi kurulum belgeleri güncel başvuru kaynaklarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ubuntu üzerinde Nginx mi Apache mi kullanmalıyım?
Nginx kurulduktan sonra alan adım neden açılmıyor?
Certbot sertifikası otomatik yenilenir mi?
Tek sunucuda birden fazla site yayınlayabilir miyim?
Nginx yapılandırmasını değiştirdikten sonra ne yapmalıyım?
Yazar
Sistem Yöneticisi
Onur Kaya, Bulutova'da sistem yöneticisi olarak sunucu altyapısının, sanallaştırma platformunun ve hosting hizmetlerinin kurulumundan ve işletilmesinden sorumludur. VDS ve VPS sunucular, Linux ve Windows Server yönetimi, DNS, kurumsal e-posta altyapısı ve web sitesi güvenliği konularında günlük operasyonda karşılaşılan sorunlarla doğrudan ilgilenir. Blogda bu deneyimden yola çıkarak teknik konuları herkesin uygulayabileceği, adım adım rehberlere dönüştürür.
Tüm yazıları